GAZİ BULVARINDA BULUNAN CUMHURİYETİN SİMGESİ ÇINAR AĞAÇLARI KORUNMALIDIR

GAZİ BULVARINDA BULUNAN CUMHURİYETİN SİMGESİ ÇINAR AĞAÇLARI KORUNMALIDIR

GAZİ BULVARINDA BULUNAN CUMHURİYETİN SİMGESİ ÇINAR AĞAÇLARI KORUNMALIDIR
Genç Cumhuriyetin modern kent yaratma çabaları içinde 1940'lı yıllara kadar, İzmir'e çağdaş bir görünüm vermek için yapılan temel uygulamalar; düzenli yollar ve bulvarlar açmak, meydanlar ve geniş yeşil alanlar oluşturmak, kentin aydınlatılmasını sağlamak ve düzenli bir ulaşım sistemini geliştirmek çalışmaları olmuştur. Bu ağı kentsel yeşil alanlar ile desteklemek modern kent imgesi oluşturmanın yanında kolektif yaşamı da güçlendirmiştir. İzmir Gazi Bulvarı yeni kent modeli düşünceleri ve tasarılarının hayat geçirildiği, meydan ve kıyı ile bağlantı kuran önemli bir arterdir. Bunun yanında, 1920’lerde yapılan ilk imar planında İzmir Kültürpark’ı çevreleyen bulvarlar ile kıyı arasında sağladığı iletişim bağlamında bakıldığında büyük önem taşımaktadır.


İzmir kenti için böylesi önemli bir arter üzerinde bulunan ve bulvarın yapım tarihi ile aynı geçmişe sahip çınar ağaçları, yukarıda sayılan modern kentin simgelerinden birini oluşturmuş ve adeta bu caddeyle özdeşleşmiştir. Hem kentin planlama sürecinde rol oynayan tarihi değerleri, kentin yeşil dokusunu tamamlayan özellikleri, kent ekolojisine katkıları, hem de doğal görünümleri ve gövde yapılarıyla bir plastik değere sahiptirler. Bu sebepler ile çınar ağaçlarının tescillenmesi için Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü’ne yapılan başvuru değerlendirmeye alınmış ve tescil çalışması başlatılmışken bu sürecin tamamlanması beklenmeden tramvay inşaatı bu bölgede başlatılmıştır. Bu inşaat çalışması çınar ağaçlarına geri dönülmez zararlar verme riskini taşımaktadır. Dün başlatılan çalışmada, alanda mevcut bir çınar ağacının köklerine verilen zarardan bu kaygımızla ilgili neyi kastettiğimiz anlaşılmaktadır.
Gazi Bulvarı tramvay hattı ile ilgili projeyi öğrendiğimizde, ilgili odalarımız büyükşehir belediyesine yazılı olarak alanda bulunan Çınar ağaçlarının kök yapılarının tespit edilmesi için bir kök taraması çalışması yaptırılması ve sonrasında çıkacak rapora göre bu alandan tramvay geçirilip geçirilmeyeceğine yönelik karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak bu talebe gelen yanıtta, Ege Üniversitesine bu talebin iletildiği ve üniversitenin imkânları dahilinde bir çalışma yapılamayacığının öğrenildiği cevap olarak verilmiştir. Oysa bu çalışmanın bilimsel olarak yapılması mümkün ve gereklidir. Yine büyükşehir belediyesi tarafından hattın geçeceği aksta yükseltme çalışması yapılacağı ve ağaclara yaklaşılmadan korunarak geçileceği bilgisi verilmiştir. Ancak bahsedilen alandaki dolgu çalışmaları ilgili odalarımızın kurullarında değerlendirilmiş ve dolgu ile tramvayın oluşturacağı ray ve vagon yükleride göz önüne alındığında yüzeysel olduğunu tahmin ettigimiz kök yapısı nedeniyle ağaçların kısa ve orta vadede zarar göreceği görüşüne varılmıştır.
Kurulumuz bu hazırlık çalışmaları tamamlanmadan alana iş makinaları ile müdahalede bulunulmasını doğru bulmamaktadır ve çalışmaların devamında alanda mevcut bulunan tarihi çınar ağaçlarının yaşamları konusunda kaygı duymaktadır.
Dün başlatılan çalışmalarda, ağaçların uyuma devresini bile dikkate almadan yapılan kazı sırasında görülmektedir ki ağaçların yüzeydeki yatay kökleri kopartılmış ve zarar görmüştür. Bu durum ağaçların kök/sak dengesini bozmaktadır. Zaten çevresi beton ile kaplanmış olan ağaç tepe tacı kök sisteminden fazla olunca kuruma ile yüz yüze kalacaktır. Yanı sıra yayvan kök sistemine sahip Çınar ağaçları su ve besin maddesini yüzey köklere bağlı saçak köklerle almaktadır. Buradaki ağaçlar zeminin beton ile kaplanması nedeniyle yeterli su alamayacak yaşaması ve gelişmesi olumsuz etkilenecektir. Ayrıca, beton yükünün yanında rayların ve vagonların yükü de eklendiğinde ağaçların kok yapısı zarar göreceği açıktır.
Taşıt yolu yerine kentin yeşil alanlarının içerisinden geçirilen ya da yeşil alan akslarını bozan tramvayın, Gazi Bulvarı üzerinde yer alan 81 yıllık ağaçlara zarar vermesi kurulumuzca kabul edilemez bulunmaktadır. Bu nedenle ağaçların zarar görmesine, kısa ve orta vadede kurumasına yol açacak imalatlar derhal durdurulmalıdır.
2013 yılının sonunda İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından gündeme getirilerek, başından beri demokratik, katılımcı ve bilimsel yaklaşımdan uzak, inşaat aşamasında yapılan güzergâh değişiklikleri ile ilerletilen tramvay projesi 'yeşil proje anlayışından' çıkmakta, kentin doğasına, tarihine ve yeşi altyapısına zarar veren bir hale bürünmektedir.
TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu olarak 2014 yılında hazırlamış olduğumuz rapordaki itirazlarımız ve yaşanması olası kaygılarımız ne yazık ki bugün yaşanmaktadır.
Kamuoyuna saygı ile duyururuz.

TMMOB İZMİR İL KOORDİNASYON KURULU