GENEL
GEREKÇE Bugüne kadar,
ülkemizde yapı üretimi ile ilgili mevzuat imar yasaları kapsamı altında yürütülmüştür.
İmar yasalarının uygulama araçları imar planları, imar yönetmelikleri ve bunlara
bağlı olarak geliştirilen mevzuattır. İmar yasalarının kavramsal olarak, belirli
bir alanda ortak yaşamak üzere bir araya gelen kentlilerin birbirleriyle olan
hukukunu düzenleyen, kenti somutlaştırılmış bir hukuk alanı olarak ele alan düzenlemeleri
kapsamakta olduğu düşünülür. İmar yasalarının temel özelliği; bireylerin kentle
ilgili haklarını tesis etmek, diğer bireylerin tesis edilmiş bulunan hakları ile
olan ilişkilerini ve bunlara bağlı kuralları oluşturmaktır. Bir kentte yaşayanların
ilgileri sadece kendilerine tahsis edilmiş alanlarla sınırlandırılamaz. Kent,
oluşum ve kavram olarak, diğer bireylerle ortak ilişkilerin yer aldığı bir yapılanmadır.
Kentsel yapılanma ile ilgili haklar çok taraflı olup, korunabilmesi için bireylerin
kendilerine düşen hak paylarını bizzat ve doğrudan savunmalarını gerektirmemelidir.
Tersi durumda ortak bir yaşama alanından söz edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle
imar yasaları, tanım gereği olarak, kentsel bir yapılaşmanın söz konusu olduğu
ve bu yapılaşma ile düzenleme görevlerini yürütmek ve gözetmek üzere bir kamu
kurumu olan belediyelerin kurulmuş olduğu alanlar içerisinde anlam taşır.
Bundan farklı olarak yapı yasaları,
imar yasaları ve bunların imar planı, imar yönetmeliği gibi uygulama araçları
ile belirlenen sınırlamaların tam olarak dışında kalır ve doğrudan yapının kendisinin
oluşturulmasını konu olarak ele alır. İmar yasaları, tesis etmiş olduğu hakların
bireyler tarafından nasıl kullanılması gerektiği ile ilgili herhangi bir hüküm
içermez; sadece kentli insanların, birey veya toplum olarak haklarının nerede
başladığını ve diğerlerinin haklarını ihlal etmeksizin, nasıl uygulanması gerektiği
ile ilgili kuralları belirler. Bu sınırlamaların içerisinde kalan alan, yapının
sadece kendisi ile ilgili gerekliliklerin tanımlandığı bir alandır. Yapı yasaları
imar yasaları tarafından tanımlanmış bulunan imar haklarının, bireyler tarafından
nasıl kullanılması gerektiği ile ilgili düzenlemeleri kapsar. Diğer taraftan imar
yasalarının hükümleri sadece ülke içinde geçerli olabilirken, yapı yasalarının
ilgi alanları, sınır aşan yapı üretimi hizmetleri veya işçilikleri kapsamında,
küresel özellikler sergileyebilmektedir. Ayrıca, imar yasaları tarafından teknik
özellikleri tanımlanması söz konusu olmayan, dolayısıyla kapsamı alanı dışında
bulunduğu için kentsel hak tanımlamalarının yapılmasına gerek duyulmamış olan
kırsal alanlardaki yapılaşma konuları, doğal olarak, sadece yapı yasaları kapsamında
ele alınabilir. Bütün bu nedenlerle imar yasalarının yanısıra, ayrıca yapı yasalarının
düzenlenmesi bir toplumsal gerekliliktir.
Yapı üretimi insanların ve toplumların üzerinde çok önemli etkileri olan, yaşamın
kalitesine çok güçlü katkılar yapabilen, toplumların kültürel kimlik ifadelerinin
yer bulduğu bir alandır. Yapı üretimi ile ilgili yaşama alanlarının niteliği,
yaşanılırlığı, çevre uyumu, kültürel içerikleri, üretim ekonomisi gibi bireylere
göre farklılık gösterebilen konular, , bireyleri bir toplum olarak bütün halinde
ele alan imar yasaları gibi yaklaşımların cevap vermekte yetersiz kalabileceği,
farklı yaklaşımlar geliştirilmesini öngören içerikler taşıyabilir.
Kalkınmasını planlamaya bağlamış
bir ülkenin; önce ülke insanını ve kaynaklarını planlaması, nitelikli iş gücü
haline getirmesi,Eğitimini,Sağlık durumunu, yaşanabilir çevreyi ve yakın çevresini
oluşturan konut, yapı ve tesislerini kapsayan sosyal ve fiziki planlamadan geçirmesi
gerekmektedir. Temelde yerleşimler, konut, bina ve muhtelif yapılar bir yaşam
ve kültür mekanı olduğundan, bunun bilincinde olarak gerekli planlama ve yasal
düzenlemelerin yapılması kaçınılmazdır.
Toplumsal yaşamın gereği olan kamu düzeni ve anayasal teminat altında bulunan
can ve mal güvenliğinin ülkemizde muhtemel afetlerin tehdidi altında olduğu, yeterli
güvenliğin sağlanmadığı, meydana gelen depremler sonucu can kayıpları ve maddi
hasarların çokluğundan anlaşılmaktadır.
Vatandaşların “sağlıklı ve dengeli bir çevrede” “beden ve ruh sağlığı içinde”
yaşamalarını sağlayıp “konut gereksinimlerini karşılayacak önlemleri” almak bakımından
devlete düşen ödevler Anayasanın 56’cı ve 57’nci maddelerinde sıralanmış olmasına
rağmen bu ödevler kapsamında, her şeyden önce dikkat edilmesi gereken nokta güvenlik
olgusu ve yapılaşmanın bu ödevlerin ayrılmaz parçası oluşudur. Hasarların
ve can kayıplarının fazla olmasının en büyük nedenlerinden biri yapıların projesine,
fen ve sanat kurallarına tekniğine ve ilgili mevzuatına uygun yapılmamasından
kaynaklandığı, ayrıca yapılan inceleme ve tespitler sonucu ülkemiz mevcut yapı
stoğunun depremlere karşı yeterli dayanımda olmadığını göstermektedir.
3194 sayılı imar kanunun’ da yapı
ile ilgili hükümler, ruhsat süreci tanımı dışında bir yapının tasarımı, yapımı
ve denetiminin süreçlerini tanımlamakta oldukça yetersiz kalmaktadır.Diğer taraftan
yapı türleri ve teknik konuları günümüzde çok çeşitlenmiştir. Bununla beraber,
insanın gelişimini ve verimliliğini artıracak yakın çevre ve yapılaşmada daha
gelişmeci bir döneme gelinmiştir. Gelişmeler hızlı ve anidir. Bu bakımdan gelişme
etapları sık ve daha kısa sürelidir. Bu çeşitlilikle ilgili düzenleme Bayındırlık
ve İskan Bakanlığı tarafından çıkarılan çeşitli yönetmelik ve şartnamelerle giderilmeye
çalışılmış ise de; yetersiz kalmakta olduğundan, düzenlemenin temel ilkelerini
kanuna dayandırılması uygulamayı güçlü kılacaktır.
Ayrıca, yapıya ilişkin mevzuat hükümleri pek çok yasa ve yönetmelikleri içerisine
dağılmış durumdadır. Yapı mevzuatlarının teknik ve özgün bir biçimde ele alınması,
bir yandan bu dağınıklılığı azaltmak, diğer yandan kendi aralarında ortak bir
anlayışı, uyum ve eşgüdümü hakim kılmak ve bu konulardaki eksikliği görülen hususlara
ilişkin mevzuat boşluğunun tamamlanmasını sağlamaktır.
Bir diğer hususta inşaat sektörünün giderek daha teknik ve teknolojik hale gelmesine
rağmen, bunun gereği sektör kaliteli ve deneyimli orta ve üst düzey eleman bulmakta
zorlanmaktadır. Bu nedenle inşaat müteahhitlerinin tanımı, görev ve sorumlulukları,
koşulları ve sınıflaması ve yapı sektöründe yer alanı tüm çalışanların mesleki
bilgilerini belgeleyen sertifikasyon sistemini sağlam temellere oturtulmasının
teminidir. Ayrıca,
üçüncü tarafların yapı üretimindeki olumsuzlukları karşısında uğrayabilecekleri
zararları karşılayabilmesi için sigorta yapılması esastır.
Gelinen noktada sorun plansızlık sorunu değil, sağlıksız ve güvensiz yapılaşma
sorunudur. O itibarla yapıyla ilgili hükümlerin planlamanın ilgili hükümleri ve
kavramları baskısından güdükleşmesinden kurtaracak gücünü kanundan alınacak yapıya
özgün kavramlarının bütünleşik genel kabul görmesini sağlayacak, yeterli ayrıntıya
sahip olacak bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur.
Sonuç olarak: İmar yasaları genel hukuk kapsamında yurttaşların kentle ilgili
bireysel ve ortak haklarını tesis eder. İmar yasalarının tarafları, kamunun kendisi
ve bir bütün olarak toplumdur. Yapı yasası özel hukuk kapsamında olup, hükümlerinin
hitap etmekte olduğu tarafları İmar Yasasından tümüyle farklıdır. Yapı yasaları,
imar yasaları tarafından tesis edilen konular içeriğinde, yapı üretimi taraflarının
birbirleriyle ve kullanıcılar arasındaki ilişkilerini tanımlar ve hakların nasıl
kullanılacağını belirler. Diğer taraftan yapı yasaları, yapı üretimine katılan
tarafların ilişkilerinin düzenlenmesinin yanı sıra, ayrıca yapı üretimine fiilen
katılma imkanı olmayan tüketici / kullanıcı gibi üçüncü tarafların haklarını da
belirlemek ve korumak durumundadır. Bu yönüyle bir kamu görevi niteliği de taşımaktadır.
Bütün bu sayılanların ışığında; imar yasasının yanında şartname düzeyinde kalan
yapıyla ilgili hükümlerin, kanun gücünde ve ağırlığında yaptırım gücü olması için
yapıya özgün bir yapı yasasının oluşturulması gereği vardır.
YAPI KANUNU TASARISI TASLAĞI BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç, Kapsam,
Tanımlar, Genel Esaslar Amaç
Madde
1- Bu Kanunun amacı; yapıların yapı bilimine, teknik, sanat, sağlık, güvenlik
ve estetik kurallarına, mevcut tarihî ve kültürel dokuya uygun yapılmasına ve
bu esaslar dahilinde her türlü yerleşimlerde yapılaşmanın sağlanmasına, yapı sürecine
katılan tarafların yükümlülüklerinin ve sorumluluklarının belirlenmesine, afet
zararlarına mukavemet edebilen dayanıklı yapı stoğuna sahip, güvenilir, sağlıklı
yaşam çevrelerinin oluşmasına, yapı güvenliği ve yapı standartlarına temel unsur
teşkil edecek ve plansız, kontrolsüz, kalitesiz yapılaşmayı engelleyecek usûl
ve esasları düzenlemektir. Kapsam
Madde
2- Bu Kanun, her türlü yerleşimlerde her çeşit yapının bu kanuna uygun inşa edilmesine
ilişkin iş ve yöntemlerin belirlenmesi, planlanması, projelendirilmesi ve gerçekleşmesine
yönelik süreç, örgütlenme, yapım, denetim, yükümlülüklerin ve sorumlulukların
belirlenmesi ile kullanımına ilişkin usul ve esasları kapsar. Özel
ihtisas gerektiren ve bina niteliğinde olmayan askerî yapılar, karayolu, demiryolu,
otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, altyapı,
boru iletim hattı, haberleşme ve nakil hattı, baraj, enerji santralı, rafineri
tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma, dekupaj gibi her türlü inşaat
işleri ile benzeri yapım işleri özel hükümlerine tabîî olup, bu kanun kapsamı
dışındadır. Tanımlar Madde
3- Bu Kanun’da geçen; a) Bakanlık:
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nı, b)
İlgili İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki yapı ve uygulamalar
için Büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan
alanlarda Valilikleri ve yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni vermeye yetkili diğer
idareleri, c) İlgili Mevzuat:
İmar Kanunu ve bu Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelikler ile yapı
malzemeleri ve yapı denetimine ilişkin olanlar da dahil olmak üzere, yerleşme
ve yapılaşma ile ilgili uygulamaları belirleyen kanun, tüzük, yönetmelik, tebliğ,
standart, her ölçekte imar planı, plan notu, sözleşme, teknik şartname, genelge
ve Bakanlıkça yapılacak diğer düzenlemeleri, d)
Yapı: Karada ve suda, sürekli ve geçici, resmî ve özel, yer altı ve yerüstü inşaatı
ile bunların ilâve, değişiklik ve tamirlerini içine alan sâbit ve hareketli tesisleri, e)
Bina: İçinde yaşamak veya çeşitli eylem ve işlevleri gerçekleştirmek üzere inşa
edilen yapıları, f) Yapı Sahibi:
Yapı üzerinde mülkiyet hakkına veya sınırlı aynî hakka sahip olan gerçek veya
tüzel kişiyi, g) Yapım Süresi:
Yapı ruhsatı ile yapı kullanma izninin alındığı tarihler arasındaki süreyi, h)
Yapı Sorumluları: Bu Kanun uyarınca yapılması mecburî olan sigortalarını yaptıran,
yapım işlerinde görev alan proje müellifleri, yapı müteahhidi, varsa teknik danışman,
şantiye şefi yapı denetim kuruluşu ve denetim sorumlusu mimar ve mühendisler ile
kontrol ve yardımcı kontrol elemanları ve laboratuar görevlilerini, ı)
Yapı İnşaat Alanı: Işıklık ve havalıklar hariç bodrum kat, asma kat ve çatı arasında
yer alan mekânlar ve ortak alanlar dahil yapının inşa edilen tüm katlarının alanını, i)
Mimarlık ve Mühendislik Hizmetlerine Esas İnşaat Alanı: Teklif edilen yapının
dış ölçüleri esas alınmak sûretiyle 4.5 metreye kadar olan yükseklikteki hacimler
1.0 emsal ile, 4.5 metreden fazla yükseklikteki hacimler 1.5 emsal ile, 9.00 metreden
fazla yükseklikteki hacimler 2.25 emsal ile çarpılarak, balkon ve üstü örtülü
teras alanlarının yarısı, bina dışında (giriş saçakları hariç) açık teraslar ile
üstü kapalı yanları açık geçitler 0.25 olarak alan hesabına dahil edilmek suretiyle
bulunan toplam alanı özel yapılarda kendi özelliğine göre belirlenecek alan ve
ölçü sistemi, j) Yapı Yaklaşık
Maliyeti: Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet
bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin olarak ilgili
mevzuatta belirtilen birim maliyet ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen
bedeli ve varsa yapı ile ilgili betonarme iksa, fore ve çakma kazık, istinat duvarı
ve yapı malzemeleri gibi özellikli imâlatın toplam keşif bedelini, binalarda gerçekleştirecek
değiştirme, güçlendirme ve esaslı onarım işlerinin keşif bedelini ve özel yapılarda
ise maliyet bedelini, k) Taşıyıcı
Sistem: Yapıların betonarme, ahşap, çelik karkas gibi sistemlerle inşaa edilen
temel, duvar, döşeme ve çatı gibi yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat
yapılarını, l) Yapı Kusuru:
Yapının imar mevzuatına, projesine, fen ve san’at kurallarına aykırı, eksik, hatalı,
kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme kullanılarak yapılmasından kaynaklanan,
ve yapının kullanım süresi içinde ortaya çıkan kusuru, m)
Yapı Hasarı: Yapının kullanımdan kaynaklanan hasarlar hariç olmak üzere, yapının
fen ve san’at kurallarına aykırı, hatalı ve kusurlu yapılması sebebiyle yapıda
meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer kaybı meydana
getiren her türlü hasarı, n)
Yapı Projesi: Bir yapının inşa edileceği araziye ait zemin etütleri, mimarî, statik
ve tesisatları ile bunları tamamlayan her türlü proje, detay ve raporları, o)
Yapı Ruhsatı: Belediye sınırları içinde veya dışında kalan yerlerde inşa edilecek
yapılar için belediye veya valiliklerce İmar Kanunu, İmar Planı ve bu Kanun ve
Yönetmelik hükümleri ve ilgili standartlara uygun olarak, yapı sahibi, yapı müteahhidi,
şantiye şefi, tüm proje müellifleri ve yapı denetim kuruluşu yetkililerinin, denetim
sorumlusu ve ruhsat veren ilgili idarenin mimar ve mühendislerinin imzası alınarak
usûlüne uygun olarak düzenlenen belgeyi, ö)
Proje müellifi: Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal konusu olarak
seçmiş, yapının etüt ve projelerini hazırlayan gerçek kişiyi, p)
Yapı Denetim Kuruluşu: Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi
görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi, r)
Yapı Müteahhidi: Ticarî amaçlı; şahsî, teknik ve mâlî kaynakları ile imkânlarını
kullanarak veya taşeron eliyle yapım işini üstlenen, yapının planlara ve mevzuata,
fen ve san’at kurallarına, ruhsat eki projelere uygun olarak ve bünyesindeki ilgili
uzmanların ve sorumluların gözetimi altında inşa edileceğini yapı sahibine ve
ilgili idareye taahhüt eden, ilgili ticaret odasına kayıtlı, Bakanlıkça belgelenmiş
gerçek veya tüzel kişiyi, s)
Şantiye Şefi: Konusuna ve niteliğine göre yapım işlerini yapı müteahhidi adına
yöneterek uygulayan, üyesi olduğu meslek odasınca sicil kayıtları tutulan mimar
veya inşaat mühendislerini, ş)
Teknik Eleman: Yapı, elektrik tesisatı, sıhhî tesisat ve ısıtma, makine ve benzeri
alanlarda hizmet verecek en az dört yıllık yüksek öğrenim veren okullardan mezun,
mimar ve inşaat, makine ve elektrik mühendislerini, t)
Denetçi Mimar ve Mühendis: İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği devam
eden ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mimar ve mühendisleri, u)
Kontrol Elemanı: Bu Kanun hükümleri çerçevesinde yapım işinin denetlenmesi hizmetlerini
bizzat yapıda ve şantiye sahasında, işin büyüklük ve önemine göre yeterli sayıda
şantiye şefine veya denetçi mimar ve mühendislere bağlı olarak ve gerektiğinde
onlara danışarak görevlerini yürütmekle yükümlü ve sicilleri ilgili meslek odasınca
tutulan mimar ve inşaat, makine ve elektrik mühendislerini, ü)
Yardımcı Kontrol Elemanı: Kontrol sorumlusu mimar ve mühendislerin yönetiminde
kontrol elemanları ile birlikte yapı denetimine katılan tekniker ve teknisyeni, v)
Yapı Kullanma İzin Belgesi: Bu Kanun kapsamındaki yapıların imar mevzuatı ve bu
Kanun hükümlerine uygun şekilde tamamlanması üzerine, yapı sahibinin, proje müellifinin,
yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, yapı denetimi kuruluşu yetkilisinin imzaları
alınmak suretiyle, standardına uygun olarak ilgili idarece düzenlenen ve yapının
kullanılmasına izin verildiğini gösteren belgeyi, y)
Yapı Malzemeleri: Yapım işlerinde kullanılmak amacı ile üretilen millî ve milletler
arası standartlara uygun nitelikli bütün malzemeleri, z)
Yapım: Yapı, kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan veya kendisine
ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları
tahsis veya irtifak hakları tesis belgeleri bulunan arazi, arsa veya parsellerde
bu Kanun’a, imar planına, parselasyon planına, yönetmeliklere, standartlara, onaylı
etüt ve projelere, ruhsat ve eklerine ve diğer ilgili mevzuata uygun olarak yapılmasını. aa)
Laboratuar: İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde,
ilgili standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene, kalibrasyon
yapabilen ve diğer özelliklerini tayin eden, Bakanlıktan izin almış tesisi, Genel
Esaslar
Madde 4- Bu Kanun’una göre yapılacak yapı ve yapılaşmada ; a)
Can ve mal emniyetini temin ve korumak, b)
Yapının kullanma maksadına uygun mekan düzenlemelerini ve uygun şekilde ölçülendirmelerini
te’min etmek, yapılarda olması gereken mahal standartlarını tanımlamak, tabîî
afet zararlarını azaltmak, yangın ve işletme güvenliğini te’min etmek, afete mukavemet
edebilen yapı stokunu geliştirmek, kentin ve tabîî çevrenin sürdürülebilir siluetini
bozmadan tabîî, tarihî ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, c)
Yapının, Bu Kanun hükümlerine, imar mevzuatına, sağlık kurallarına, yapı ile ilgili
her türlü yönetmelik, standart, genel ve özel şartnameler ve esaslara uygun olarak
gerçekleşmesini te’min etmek, d)
Dayanıklılık, sürdürülebilirlik, yenilenebilir enerji kullanılması ve güvenli
atık tahliyesi ve atıkların değerlendirilmesi,
esaslarını gözetir. Kuruluş,
Teşkilat
Madde 5- Bakanlıkça bu kanunun uygulanması ile ilgili görevleri
ve politikaları belirlemek yerine getirilebilmesi için mevcut yapıya ilâveten,
kendi bünyesinde kurullar meydana getirilir. Bu
kurulların kuruluş esasları, çalışma usûlleri ve çalışanların özlük hakları ve
kurumsal yapılanması ile ilgili yönetmelikler Bakanlık tarafından düzenlenir.
İKİNCİ BÖLÜM Yapı
Sınıfları ve Yapım Yapı
Sınıfı
Madde 6- Bir yapının meydana gelebilmesi için mimarlık, inşaat,
makine ve elektrik mühendisliği dallarında yapılması gereken hizmetlerin niteliği
ve karşılığında ödenecek ücretler, söz konusu yapıların taşıyıcı sistem, fonksiyonellik,
çok katlılık gibi hususları dikkate alınarak yapı sınıflandırılması yapılır ve
her yıl Bakanlıkça yayımlanan bir tebliğ ile duyurulur. İnşaat-Yapım
Madde7-
Bu Kanun’un yürürlüğe girmesi ile birlikte Yapı Ruhsatının alınmasından başlayarak
yapı kullanım izin belgesinin alınmasına kadar geçen süre içerisindeki tüm hizmetler
bu Kanun’un eki olarak düzenlenecek olan Yönetmelik, Şartname, Standart ve esaslara
göre belirlenir.
Proje
Madde 8- İnsanların ruhsal ve bedensel
sağlığını koruyup destekleyecek mekanları meydana getirmek, toplumsal sağlığı,
güvenliği ve refahı sağlayacak kalitede yapı üretimini gerçekleştirmek ve çevresel
etkilerden insanları korumak amacıyla yapılacak bina üzerinde yapım işlerine başlamadan
önce kesin bilgi veren, yapının hangi kalitede ve nasıl bir yapı olacağını belirleyen,
yapım ruhsatından önce projeyi yaptıran ve yapan taraf arasında özel hukuk ilişkisini
tanımlayan,Yapı ruhsatı alımından sonra resmî belge niteliğini kazanan belgedir. Projelendirme
ve Yapıma Esas Bilgi ve Belgeler
Madde 9 Yapıların projelendirilmesinde
ve yapımında; a) Arsa hukukî
bilgi ve belgeleri: Tapu senedi, tahsis belgesi, irtifak, ortaklık, şuyu, hisse,
tapu şerhi, ipotek, çap, imar planı ve plan notu bilgilerini de içeren imar durum
belgeleri gibi b) Arsa fizikî
bilgi ve belgeleri: Projelerin hazırlanmasına esas, parselasyon planı örneğinin
imar planı eki jeolojik/jeofizik/jeoteknik raporunun parselin bulunduğu alanı
kapsayan bölüme ait mikro bölgeleme haritası ve eki raporun ilgili bölümü, röperli
kroki, yol istikamet krokisi, yol kotu tutanakları, plankote, zemin ve temel etüt
raporu, altyapı, pissu, temiz su, elektrik, doğalgaz, yağmur suyu, drenaj, telefon
gibi altyapı bağlantı kroki ve bilgileri, varsa ağaç ve yapı rölevesi, iklim ve
coğrafî veriler, projenin
eki sayılır. Yapının kompozisyonunda
yer alacak bütün elemanların ve bunların önem dereceleri ile özelliklerinin, yapının
işlevleri ve kullanma amaçlarının, ihtiyaçlarının belirlenmesi, tasarım aşamasında
değerlendirilecek özel isteklerin, özel normlara göre yapılacak ise bunların da
belirtildiği ihtiyaç programının ve çevresel dokunun proje sürecinde göz önüne
alınması mecburîdir. Projelendirme
Madde
10- Yapı Projeleri, bu Kanun’un eki ilgili teknik şartname, yönetmelik ve esaslar
doğrultusunda düzenlenir. Proje hizmeti veren ve raporları hazırlayan proje müelliflerinin
en az 4 yıllık yüksek öğrenim kuruluşunda teknik eğitim görmüş olmaları ve ilgili
oldukları bölüme imza atma yetkisine sahip olmaları şarttır. Bu
Kanunun kapsam başlıklı ikinci maddesinde ifade edilen ve kapsam dışı bırakılan
yapı türleri dışındaki bütün yapılar ruhsata tâbidir. Yapı
türlerinin hangileri için ne tür proje hizmeti isteneceği Bakanlık tarafından
düzenlenecek yönetmelik esas alınarak yapı işvereni ve proje müellifleri arasında
serbestçe belirlenir. Proje
Bedeli
Madde 11- Bedel tespitinde Bakanlıkça hizmetin niteliğine göre “Mimarlık
ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi” esasları doğrultusunda belirlenmiş hizmet
bedelleri, ihaleyi yapan idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer hizmetlerdeki
bedeller ve ilgili meslek odalarınca belirlenmiş hizmet bedelleri esas alınarak
ve piyasa araştırması yapılarak bir veya birkaçından faydalanılarak belirlenir. Sözleşmeye
bağlanmış fiyat anlaşmazlıklarının çözümünde Bakanlığın verdiği karar kesindir. Yapı
Ruhsatı
Madde 12- Kanun kapsamına giren yeni inşââ edilecek bütün yapılar
ve yıkım, onarım, tadilat ve güçlendirme, taşıyıcı sistemde değişiklik gerektiren
ve esaslı onarımlar için belediye ve valiliklerden yapı ruhsatı alınması mecburîdir.
İstisnası bulunmaz. Büyükşehir
Belediye sınırları ve diğer belediye sınırları içerisindeki yapılar, mücavir alanlarındaki
yapılar, mücavir alan sınırları dışındaki alanlardaki yapılar ve köy yerleşik
alanları dikkate alınarak ruhsat verme şartları ile ruhsat formatı ve ruhsat iptali
şartları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yapı
Ruhsatı Müracaatı İçin Gerekli Belgeler:
Madde 13- Yapının projeleri ve
ekleri, proje sınıfları ve proje müellifleri belli olmadan ruhsat düzenlenemez. Yapı
Ruhsatına Esas Rapor ve Projelerin Onaylanması:
Madde 14- Kanun ekinde
verilen proje düzenleme esaslarına uygun olarak proje müelliflerince hazırlanan
rapor ve projelerin proje müelliflerince imzalanmasını, “Yapı Denetim Hakkındaki
Kanun” kapsamındaki illerde ise yapı denetimi kuruluşunun onayının alınmasını
takiben ilgili idareye teslim edilir.
İlgili idarede proje ve raporları inceleyip onaylayacak imza yetkisi olan kişilerin
en az dört yıllık yüksek öğrenim kurumunda teknik eğitim görmüş mimar ve inşaat,
makine, elektrik mühendisi olmaları şarttır. Yapıya
ait rapor ve projelerden, proje müellifleri ile projeyi onaylayan kişiler müteselsilen
sorumludur. Denetim Hizmetleri
Madde
15- Yapıların projelendirilmesinde ve yapımında gerekli denetim hizmetleri aşağıda
belirtilmiştir. a) Proje Denetim
Hizmeti: Proje müelliflerince hazırlanan rapor ve projeler 4708 sayılı kanun kapsamına
giren illerde, yapı denetim kuruluşu teknik elemanlarınca ve ilgili idare teknik
elemanlarınca, bu kanun kapsamına girmeyen illerde ise ilgili idare teknik elemanlarınca
“Mimarlık ve Mühendislik Proje Düzenleme Esasları” ve projelerin hazırlanması
sırasında kullanılan ilgili mevzuat esas alınarak kontrol edilir. İlgili idare,
isteğe bağlı olarak ihtisas gerektirecek konularda proje kontrollük hizmetini
hizmet satın almak suretiyle yaptırabilir. b)
Meslekî Denetim Hizmeti: Bu Kanun’ un eki olan “Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri
Şartnamesi” esaslarına göre düzenlenecek bir sözleşme ile yapılır. c)
İnşaat Denetimi Hizmeti: İnşaat denetim hizmetinin usûl ve esasları ile sorumlulukları,
Yapı Denetim Kanunun kapsamına giren illerde bu kanun hükümlerine göre, bu kanun
kapsamına girmeyen illerde ise Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelik hükümlerine
göre yürütülür. Uygun Vasıfta
Malzeme Kullanımı
Madde 16- İnşaat yapımında kullanılan malzemeler Yapı
Malzeme Yönetmeliğinde düzenlenen şartlara uygun olmalıdır. Sözleşmeler
Madde
17- Mal, yapım, hizmet ile ilgili sözleşmeler Resmi Kurum ve Kuruluşlarda 4734
sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun ilgili
maddeleri ve buna bağlı olarak çıkarılan ilgili yönetmelikler esas alınarak düzenlenir. Özel
yapılar için gerekli sözleşmeler ise yukarıda belirtilen mevzuattan da yararlanılmak
suretiyle ilgili mevzuat ile genel hükümler çerçevesinde düzenlenir. Yapılara
Yapı Kullanma İzin Belgesi Düzenlenmesi ve Yapıların Kullanılması
Madde
18- İmar planına, ruhsat eki projelerine, Türk Standartlarına, ilmî ve teknik
kurallara uygun olarak tamamlanan yapının, kullanılabilmesi için, ilgili belediye
veya valilikten yapı kullanma izni alınır. Kullanma izni verilmeden evvel yapı
sahibi tarafından yapıda kat irtifakı, kat mülkiyeti ve irtifa hakkı tesis edilir
ve cins tashihi yapılır. Yapı
sahibinin veya vekilinin müracaatı üzerine yapının, ruhsat ve eklerine, plan ve
bütün mevzuat hükümlerine uygun olduğu ve kullanılmasında teknik ve sağlık bakımından
sakınca olmadığının tespiti gerekir. Yapı
kullanma izin belgesi düzenlenebilmesi için, yapı denetim sorumluları ve proje
müellifi tarafından, parselin son durumunu gösterir plankotesi ile yapının yapı
uygulama projesine uygun olup olmadığı, standartlara uygun malzeme kullanıp kullanılmadığı,
yapının belirtilen standartlara uygun inşaa edilip edilmediğini tespite yarayan
malzemelerin standartlara uygun olup olmadığı hakkında laboratuar test sonuçlarının
ilgili standart ve mevzuata ilgisi de kurularak, laboratuar test sonuçlarını belirtir
form eşliğinde rapor hazırlanır. Bu rapor hazırlanmadan yapı kullanma izni verilemez. Denetim
raporu hazırlanmaksızın yapı kullanma izni verilen yapılar tespiti halinde mühürlenir.Eksiklikler
giderilmeden mühür kaldırılmaz. İnşaat
yapı kullanma izninin verildiği tarihte tamamlanmış sayılır. Yapı kullanma izin
belgesi düzenlenmeyen yapılar kullanılamaz. Yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeden
kullanılan yapılardan, yapı sahibi, yapı müteahhidi ve kiracı veya kullanan sorumludur. Yapılara
yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi ve yapıların kullanılması ile yapı kullanma
izin formatı Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Yetki, Yükümlülük
ve Sorumluluklar İle Siciller Bakanlığın
Görev ve Sorumlulukları
Madde 19- Bakanlık, ilgili idarelerin bu Kanun
kapsamında yaptıkları ve kontrol ettikleri her türlü etüt ve proje, yapım ile
yapı denetimine ilişkin iş ve işlemleri gerekli gördüğü hallerde denetler ve inceler.
Yapılan incelemede mevzuata aykırı olduğu tespit edilen hususlarla ilgili her
türlü belgeyi isteyebilir. Bakanlıkca
tesbit edilen mevzuata aykırı iş ve işlemler ilgili idareye bildirilir. İlgili
idarece mevzuata aykırılıklar en kısa sürede giderilir. Mevzuata aykırılıklar
giderilmedikçe bu iş ve işlemlerle ilgili hiçbir uygulama yapılamaz. Bakanlık
mevzuata aykırı işlem yapan ilgili idare yetkilileri hakkında idarî, malî, cezaî
bakımlardan kanunî işlem yapılmasını istemeye yetkili ve sorumludur. Bakanlığın
bu denetim ve inceleme mükellefiyet ve sorumluluğunun usûl ve esasları Yönetmelik
ile düzenlenir. Bakanlık özel
hukuk gerçek ve tüzel kişilerince hazırlanan şartnamelere uygunluk onayı verir. İlgili
İdarelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Madde 20- İlgili idareler, bu
Kanun ve ilgili yönetmelikler ile verilen görevlerini kanunî süreler içinde tam
ve eksiksiz olarak yerine getirmekten sorumludur. Kanun’a aykırı olmamak kaydı
ile mahalli şartlar dikkate alınarak ilâve düzenleme yapabilir. Yapı
projelerinde, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinde imzası bulunan teknik
görevliler görevlerini gereği gibi yerine getirmemelerinden doğan her türlü yapı
kusurundan ve zararından dolayı bu Kanun ve diğer Kanun hükümleri ve ilgili mevzuat
çerçevesinde sorumludur. Proje
Müellifinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Madde 21- Proje müellifleri,
yapı ruhsatına esas uygulama projelerinin, zemin ve temel etüt raporları dahil
olmak üzere her türlü etüde dayalı çalışmaları, bu kanuna, esaslara ve bu kanunun
eki olan ilgili yönetmeliklere, şartname ve standartlara uygun olarak yapmakla
sorumludur. Mal sahibinin ve idarenin uygun görmesi halinde inşaatın projeye uygunluğunu
denetler. Proje hizmetinin
tüzel kişi tarafından yerine getirilmesi durumunda, tüzel kişiliğin yönetim kurulunun
kararı ile devri sonucu söz konusu proje ile ilgili şahsi sorumluluğu taşıyan
proje müellifi mimar, inşaat, makine ve elektrik mühendislerinin isimleri projeleri
ve yapı ruhsatında belirtilir. Ruhsat
eki projelerin birbiri ile uyumlu olması şarttır. Birbiri ile uyumlu olmayan projelerden
kaynaklanan sorumluluk, öncelikle proje müellifi mimar veya mimarlara ait olmak
üzere, sırasıyla yapı denetimi kuruluşu ile proje denetçisi mimar ve mühendislere
ve ilgili idareye aittir. Proje
müellifleri, uzmanlık alanlarına göre ürettikleri projeler sebebiyle ortaya çıkan
yapı hasarları ve diğer zararlar sebebiyle kusurları oranında bu kanun ve diğer
kanun hükümleri ve ilgili mevzuat hükümlerine göre sorumludur. İlgili
meslek odasına üye olmayan ve bürosunun tescilini ilgili odaya yaptırıp her yıl
yenilemeyen proje müellifi veya müelliflerinin projesi incelenmez ve ilgili idarece
tasdik edilmez. Proje müellifleri,
meslekî sorumluluk sigortası yaptırmak, poliçelerinin tasdikli birer örneğini
ilgili idareye ve yapı sahibine vermekle mükelleftir. Yapı
Denetim Kuruluşu Elemanlarının Görev ve Sorumlulukları
Madde 22 Yapı denetim
elemanları bu kanun ile yapı denetimi hakkındaki kanunda belirtilen görev ve sorumluluklarla
yükümlüdürler. Yapı Müteahhidinin
Görev ve Sorumlulukları
Madde 23 Ticarî amaç gözetmeksizin kamuya açık
olmayan bir parselde konut olarak kullanılacak yapılar hariç olmak üzere özel
hukuk gerçek kişileri ve kooperatifler de dahil tüzel kişiler tarafından yaptırılan
her türlü yapı inşââsı işinin bir yapı müteahhidi tarafından üstlenilmesi mecburîdir. Yapı
müteahhidi yapının; projesine, bu kanunun eki olan yönetmeliklere, şartname ve
standartlara uygun olarak yapılmasından yükümlü olup yapı hasarı ve aykırılıklardan
dolayı kusurlarına göre hukukî ve cezaî bakımdan sorumludur.
Müteahhit belgesine sahip olma şartları, kimlere verileceği, belge komisyonlarının
kuruluş ve görevleri, gerçek ve tüzel kişiler olması halinde hazırlanacak belge
düzenleme esasları ve iş gruplarını gösterir sertifika ve eğitimleri, Bakanlıkça
çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Şantiye
Şefinin Görev ve Sorumlulukları
Madde 24 Yapım işleri yürütülen şantiyede,
yapım işinin konusuna uygun ve sözleşmeye bağlı olarak çalışan bir mimar veya
inşaat mühendisi şantiye şefi bulundurulur.
Müteahhidin Türk Ticaret Siciline kayıtlı tüzel kişi olması durumunda, müteahhit
kuruluşun yapım taahhüdü ile ilgili bütün yetkileri, tüzel kişiliğin yetkili organlarının
tasdikli kararıyla, şantiye şefine devredilir.
Gerçek kişi yapı müteahhidinin mimar veya inşaat mühendisi olması durumunda isteği
halinde şantiye şefliği görevini üstlenebilir. Ancak bu durumda bu Kanun ve eki
şartnamede şantiye şefi için tanımlanan bütün görev, yükümlülük ve sorumlulukları
müteahhit aynen üstlenmiş sayılır.
Mimar ve inşaat mühendislerinin, şantiye şefi olabilmesi için, ilgili mimar ve
mühendis odasına üye olmaya mecburdur.
Şantiyede, yapının niteliğine ve büyüklüğüne göre, şantiye şefinin emrinde gerekli
diğer teknik elemanlar bulundurulur. Yapı
Sahibinin Yükümlülükleri ve Sorumlulukları
Madde 25 Yapı sahibi, imar mevzuatına
uyar ve yapı denetimi hizmet bedeli dahil olmak üzere, yapı ile ilgili her türlü
hizmet bedellerini zamanında öder. Yapı
sahibi, tamamlanan yapıyı, yapı kullanma izin belgesi düzenlemeksizin kullanıma
açamaz. Bu durumda hukuken sorumlu sayılır. Bu Kanun’a aykırı olarak kullanıma
açılan yapı, ilgili idarece derhal mühürlenir ve kullanılması engellenir. Yapı
sahibi, proje, metraj ve keşiflerde bulunmayan herhangi bir imalâtı müteahhitten
ve diğer ilgililerden isteyemez ve bu gibi istekler yerine getirilmez. Yapı
sahibi, yapı kullanma izin belgesi alınmış yapıda bu Kanun’un 13. maddesi gereğince
ruhsat düzenlenmesi gereken değişiklikleri ilgili ruhsat düzenlemeksizin yapamaz.
Ruhsata tabîî olmayan değişiklikler Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle
düzenlenir. Yapım İşinde
Çalışan Usta ve Kalfaların Görev ve Sorumlulukları
Madde 26 Hafriyat, demir,
beton kalıp, sıva, duvar, boya, badana, fayans, doğrama, çatı işleri, sıhhî ve
elektrik tesisatı ve benzeri ustaların eğitimden geçerek sertifika almış olmaları
ve sertifika aldıkları dalda hizmet vermeleri şarttır. Usta
ve kalfaların bağlı oldukları odaya kayıtlı olmaları ve odalarınca düzenlenecek
eğitim programına katılarak bu konuda eğitim aldıklarına dair sertifika almaları
gerekir. Bakanlık bu programların
düzenlenmesini ve gelişimini denetler. Meslek
Odalarının Görev ve Sorumlulukları
Madde 27 Meslek odaları yapım işinde
görev alan meslek gruplarından teknik eleman, müteahhit, usta ve kalfaların üye
oldukları odalardır. Türk
Mimar Ve Mühendis Odalarının Görev ve Sorumlulukları
Madde 28 Türk Mimar
ve Mühendis Odaları birliğine bağlı meslek odalarının bu Kanun kapsamına giren
konulardaki görev ve sorumlulukları şunlardır: a)Etüt-proje,
yapım ve kontrol işinde çalışan mimar ve mühendisleri ilgili meslek odalarına
üye yapmak. b) Etüt-proje,
yapım ve kontrol işlerinde çalışan mimar ve mühendislerin üye olduklarını, çalışmaya
engel bir durumlarının bulunmadığını gösterir belge vermek, c)
Yapı üretiminde çalışacak teknik personele hazırlayacakları ve Bakanlıkça onaylanmasını
müteakip yürürlüğe girecek yönetmelik esasları doğrultusunda eğitim programları
oluşturmak ve bu programları tamamlayanlara sertifika vermek ve sicillerini tutmak. Ticaret
Odalarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları Madde
29 Ticaret Odalarının bu kanun kapsamına giren konulardaki görev ve sorumlulukları
şunlardır: a) Müteahhitlik
hizmeti yapacak kişileri üye yapmak, b)
Müteahhitlik hizmeti yapacak kişilerin çalışmaya engel bir durumunun bulunmadığını
gösterir belge vermek, c) Yapı
güvenliği ve sağlıklı yapılaşmanın temin edilmesi bakımından hazırlanan ve Bakanlıkça
onaylanarak yürürlüğe giren yönetmelik esaslarına göre müteahhitlere eğitim vermek
ve sicillerini tutmak. d)
Alt yükleniciler de a,b,c fıkralarına tabidir. Laboratuarların
Kuruluş, Görev ve Sorumlulukları
Madde 30 Laboratuarlar, Bakanlık’ tan
izin belgesi alarak faaliyet gösterirler.
Laboratuarlar zemin ile ilgili deneyleri, inşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili
ham veya mamul maddelerin teknik şartnamelere ve ilgili standartlara göre ölçüm,
muayene, deney, test ve diğer özelliklerinin tayini ile mükelleftirler. Laboratuar
yetkilileri; yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde ölçüm,
muayene ve testlerin, ilgili standartlara, teknik şartnamelere veya yeterlik şartlarına
göre yapılmaması sebebiyle meydana gelen yapı hasarlarından dolayı, kusurlarına
göre hukukî ve cezaî bakımdan sorumludur. Laboratuar
hizmetleri, ilgili teknik şartnameler ve yönetmelikler doğrultusunda yürütülür. Yapı
Satış veya Kiralama Aracılarının Sorumlulukları
Madde 31 Yapıların satışında
veya kiralanmasında aracılık eden emlakçılar, satışında ve kiralanmasında aracılık
ettikleri ve bu hizmetleri karşılığında bir bedel aldıkları yapılarla ilgili olarak
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un “satıcı tanımı altında tüketiciler lehine
hüküm altına alınmış; ayıplı mal, satıştan kaçınma, sözleşmedeki haksız şartlar,
mesafeli sözleşmeler, garanti süresi, satış sonrası hizmetler ve ticarî reklamlar
ve ilânlarla” ilgili bütün hükümlerini yerine getirmekle mükelleftirler.Yapı üretimi
ile ilgili tüketici hakları konusu Bakanlık tarafından yönetmelikle düzenlenir. Satılan
veya kiralan yapılarda aracı emlakçı kullanılmaması veya aracılık belgelerinin
herhangi bir nedenle düzenlenmemiş olması durumunda, bu maddedeki mükellefleri
yapı sahipleri yerine getirirler. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Sigortalar Mesleki
Sorumluluk Sigortası
Madde 32 Yapının projelendirilmesinde, yapım süresinde
ve denetlenmesinde görev alan proje müellifi, kontrol şefi, kontrol elemanları,
laboratuar çalışanları ve yapı denetim kuruluşları çalışanları veya bağımsız çalışanlar
tarafından mesleklerinin uygulanması sırasında verilen hizmetlerde kusur veya
meslekî bilgi ve beceri eksikliği sebebiyle tazminat ödenmesini gerektiren zararları
teminat altına alan ve bu kişilerin üyesi bulunduğu meslek odalarınca takibinin
yapılması gereken mecburî sorumluluk sigortasıdır. İlgili
idarece projelendirme, yapım ve denetim işlerinde görevli ve sorumluluk alan idarî
elemanlara meslekî sorumluluk sigortası yaptırılır. Mali
Sorumluluk Sigortası
Madde 33 Bu Kanun’ dan kaynaklanan görevleri sebebiyle
yapı denetim kuruluşları, yapı müteahhitleri ve tüzel kişilikleri, laboratuar
tüzel kişiliği veya laboratuar sahibi tarafından mecburen yaptırılması gereken
sigortadır. Bütün Riskler
Sigortası
Madde 34 Bütün Riskler Sigortası; Yapım süresi içinde, önceden
bilinmeyen, ani ve harici bir sebepten dolayı yapıda ve şantiye sahasında uğranılan
her türlü hasar ve kayıplar ile kaza sonucu meydana gelebilecek ölüm ve her türlü
bedeni ve maddi kayıpların karşılanması maksadıyla yapı müteahhidi tarafından
yaptırılması mecburî olan sigortayı, Yapı
Kusuru Sigortası
Madde 35 Yapının kullanım süresince yapı hasarları sebebiyle
uğranılan maddi zararlarının karşılanması maksadıyla yapı sahibi tarafından yaptırılması
mecburî olan sigortayı, Tabii
Afet Sigortası
Madde 36 Yapının kullanım süresi içinde yapıda tabîî afetler
sebebiyle uğranılan maddi zararların karşılanması maksadıyla yapı sahibince yaptırılması
mecburî sigortayı, Tabîî afet
sigortasının Yapı Kullanma İzin Belgesinin alınması süreci içinde yaptırılması
zorunludur. BEŞİNCİ BÖLÜM Cezai
Hükümler Cezalar
Madde
37 Bu Kanun’ a ve yönetmelik, şartname ve ilgili esaslara, ruhsat ve eklerine
onaylı tadilat projelerine aykırı olarak yürütülen yapıların yapı sahibine, meslekî
kontrollere, ilgili idare teknik elemanlarına, yapı müteahhidine, denetim elemanları
ve yapı denetim kanununa tâbi teknik elemanlara yapıdaki kusurun niteliği, ruhsat
ve eklerine ve yönetmeliklere aykırılık oranı dikkate alınarak Türk Ceza Kanun’un
ilgili maddelerine ilâveten bu kanun hükümleri uygulanır. Meslekten
Men veya Kısıtlama
Madde 38 Şantiyede ruhsat eki tasdikli mimarî, betonarme,
makine ve elektrik tesisatı projelerinin müteahhit tarafından uygulanmadığının,
farklı hazırlanmış projelerin uygulandığının ilgili idarece tespiti halinde, ilgili
müteahhit ve kontrol elemanlarına projelerdeki aykırılık oranına göre en az iki
yıldan başlayarak on yıla kadar meslekten men cezası verilir ve bu durum Resmî
Gazete'de ilan edilir. Aykırılık oranları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir. İmar planı, İmar
Kanunu ve ilgili yönetmelikler ve bu Kanun hükümleri ve ilgili şartname, esaslar
ve yönetmeliklerine aykırı ruhsat tanzim edenlere de aynı ceza hükümleri uygulanır. İdari
Para Cezaları
Madde 39Yapı sorumlularına bu Kanun’ a aykırılık teşkil eden
ve aşağıda gösterilen fiil ve halleri sebebiyle idarî para cezası verilir. İdarî
para cezalarının tespitinde inşaat ruhsatının verildiği yıl yayımlanan Bakanlık
mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılan Bakanlık Yapı
Yaklaşık Birim Maliyetleri hakkındaki tebliğ esas alınarak hesaplanan toplam inşaat
maliyeti esas alınır. 1) Yapı
yaklaşık maliyeti bedelinin %1’i kadar ceza verilmesini gerektiren fiil ve haller: a)
Kontrol elemanlarının bu kanunda ve imar mevzuatında belirlenen süre ve zamanda
işlerinde bulunmamak veya görev yerini terk etmek, b)
Faaliyet yasaklama ve durdurma kararlarına aykırı hareket etmek, c)
İnşaat alanında fert, toplum ve çevre sağlığı ile ilgili tedbirleri almamak, d)
Sertifikasız usta ve kalfa çalıştırmak. 2)Yapı
yaklaşık maliyet bedelinin %2’ si kadar ceza verilmesini gerektiren fiil ve haller: a)
Standartlara aykırı malzeme kullanmak veya kullanılmasına göz yummak, b)
Bu Kanun uyarınca yapılması gereken sigortaları yaptırmamak veya yapılıp yapılmadığı
konusunda gereken denetimi yapmamak, 3)
Yapı yaklaşık maliyet bedelinin %3’ ü kadar ceza verilmesini gerektiren fiil ve
haller: a) Zemin, malzeme
ve imalâta ilişkin ölçüm, muayene, test, özellik tayini ve deneyleri, şartname
ve standartlara uygun olarak yapmamak veya yaptırmamak, b)
Mesleğini yerine getirmesi kısıtlanmış, yasaklanmış veya mesleği ifa yetki ve
yeterliliğine sahip olmayanları çalıştırmak veya çalıştırılmasına göz yummak, c)
Bu Kanun ve imar mevzuatı uyarınca gerekli tutanak, defter ve belgeleri düzenlememek
veya eksik veya kasıtlı olarak yanlış düzenlemek veya bulundurulması gereken yerlerde
bulundurmamak veya bunları inceleme yetkisine sahip olanlara vermemek, d)
İş güvenliği ve işçi sağlığıyla ilgili mevzuatın öngördüğü tedbirleri almamak,
bu konuda uyarı ve bildirim mecburiyetlerini yerine getirmemek, 4)Yapı
yaklaşık maliyeti bedelinin %4’ ü kadar ceza verilmesini gerektiren fiil ve haller: a)
Bu Kanun’ a ve imar mevzuatına aykırı olarak, proje, proje detayı, hesabı, metrajı
ve keşfi ile rapor ve diğer belgeler düzenlemek veya bunların bu kanuna, imar
mevzuatına ve ilgili diğer mevzuata aykırı olmasına rağmen bunlar hakkında uygun
görüş vermek. b) İdarî para
cezalarının, gereği tespit edildiği halde, süresi içinde yetkililer tarafından
sorumlularına uygulanmaması. Yukarıdaki
fıkralarda belirtilen para cezalarının verilmiş olması, fiilin başka bir cezayı
gerektirmesi halinde, ayrıca cezaî takibat yapılmasına engel teşkil etmez. İlgili
cezaların tebliği, Tebligat Kanunun esasları doğrultusunda yürütülür. Cezayı
gerektiren fiil ve halin, yetkili eleman ve organlarca yapılan inceleme ve denetimlerle
tespit edilip öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde ilgililerin savunmaları alınır.
Savunması yeterli görülmediği takdirde 15 gün içinde ceza verilir. Cezalar,
ilgili idarenin en üst amirince verilebileceği gibi, doğrudan Bakanlıkça da verilebilir.
Bakanlığın veya ilgili idarenin cezaî işlemlerine karşı 15 gün içinde yetkili
idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtirazlar, zaruret olmayan hallerde evrak
üzerinde incelenerek en kısa süre içinde karara bağlanır. Para
cezaları, yapılan tebliğ üzerine 7 gün içinde ödenir. Cezalara karşı itiraz yoluna
gidilebilir. Süresi içinde
ödenmeyen cezalar, “Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun” hükümlerine
göre tahsil edilir. Yapılarda
meydana gelen ağır dereceli hasar veya yıkılma sebebiyle yaralanma ve can veya
mal kaybı olması halinde, genel hükümlere göre tazminat talebi hakkı saklıdır. Bu
Kanun kapsamındaki fiiller sebebiyle verilen kesinleşmiş mahkeme kararları, sicil
kayıtlarının tutulmasına esas olmak üzere, Bakanlığa, serbest mimar, mühendislerin
meslek odalarına ve müteahhitler için ticaret odalarına bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM Veri
Tabanı Proje ve Ruhsatların
Kodlandırılması
Madde 40 İlgili idarelerce yapı ruhsatları şehir ve ilçe
kodları ile başlamak üzere kodlandırılır ve idarelerce yapılan kodlandırmalar
en son ve güvenilir usûl ve şartlarda kaydedilerek muhafaza edilir. Aynı
“kod” ikinci bir ruhsata verilmez.Yıkılana kadar yapının kodu değiştirilmez. Yapı
kullanma izin belgesi ve ruhsata esas projeler ile şantiyede kullanılan projelere
de yapı ruhsatı kodunun verilmesi şarttır. Kodlama
esasları Bakanlık tarafından yönetmelikle düzenlenir. Kanunlar,
Şartnameler, Yönetmelikler, Esaslar ve Standartlar Madde
41 Bu Kanun’un uygulanması için gerekli yönetmelikler, şartnameler ve esaslar
bu Kanun’un yayımı tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde Bakanlıkça çıkarılır. Yürürlükte
bulunan ve bu kanuna aykırı olmayan yönetmelik şartname ve esaslar kanunun eki
sayılır. YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli
ve Son Hükümler Anlaşmazlıkların
Halli
Madde 42 Bu Kanun’ un uygulanmasından doğan anlaşmazlıkların, yargıya
intikalinden evvel Bakanlıkta yapı kurulu veya oluşturulacak yapı işleri halk
denetçiliği sistemi “Ombudsmanlık” metoduyla çözülmesi öngörülmektedir. “Ombudsmanlık”
niteliği itibariyle idare ile ihtilafa düşmüş kişi arasında, konunun yargı mercilerine
intikal ettirilmesinden önceki aşamalarda hakemlik yoluyla ihtilafın çözümlenmesini
amaçlayan bir müessesedir. Bu
sebeple yapı işleri hakemine müracaat yargıya başvuru süresini durdurmakta, ancak
kişilerin anlaşmazlığın devamı halinde yargıya müracaatını engellememektedir. Ombudsmanlıkla
ilgili halk denetçisinin seçimi, görev ve yetkileri, ücretlerin tespiti, başvuru
yolları, raporları ve raporların sonuçları ve benzeri ile gerekli hususlar Bakanlıkça
çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Bu
Kanun’ un uygulanmasından doğan davalardan bu yolla çözümlenemeyen ihtilafların
yapılara ilişkin olanlara bakmaya, yapının bulunduğu yer mahkemeleri; idarî para
cezalarına itiraz konusunda ise cezayı gerektiren fiil ve halin işlendiği yer
mahkemeleri yetkilidir. Diğer hususlar, genel hükümlere tâbidir. Telif
Hakları
Madde 43 Mimar, “Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına” göre mimarlık mesleğinin
genel tanımı ve uygulaması çerçevesinde gerçekleştirdiği plan, proje, resim, her
türlü tasarımın ve bunlara dayanarak gerçekleştirilen yapıların telif haklarına
sahiptir. Uygulanmayacak
Hükümler
Madde 44 Bu Kanun hükümlerine aykırı imar kanunu hükümleri uygulanmaz.
Yürürlükteki mevzuat hükümlerinin bu kanun hükümlerine aykırı olması halinde bu
kanun hükümleri uygulanır. Geçici
Madde
Madde 45 Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, yenisi düzenlenene
kadar yapı ile ilgili ve bu kanun hükümlerinin uygulanması için gerekli mevcut
yönetmelik , şartname, esaslar ve tebliğ aynen uygulanacaktır. Yürürlük
Madde
46 Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme
Madde
47 Bu Kanun hükümleri Bakanlar Kurulunca yürütülür. MADDE
41’E EK OLARAK a) Kanunlar 1)
İmar Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri 2)
Yapı Denetim Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri 3)
Kamu İhale Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri 4)
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri 5)
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri 6)
Fikir ve San’at Eserleri Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri 7)
Kıyı Kanunu, değişiklikleri ve ilgili yönetmelikleri b)
Yönetmelikler 1) Afet Bölgelerinde
Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik 2)
Yapım İşleri Kontrol Yönetmeliği 3)
Tip İmar Yönetmeliği 4) Isı
Yalıtım Yönetmeliği 5) Asansör
Yönetmeliği 6) Yangın Yönetmeliği 7)
Sığınak Yönetmeliği 8) Otopark
Yönetmeliği 9) Yapı Malzemeleri
Yönetmeliği 10)Mimarlık, Peyzaj
Mimarlığı, Mühendislik, Kentsel Tasarım Projeleri, Şehir ve Bölge Planlama ve
Güzel Sanat Eserleri Yarışma Yönetmeliği 11)
Gürültü Yönetmeliği 12) Çevresel
Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği 13)
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği 14)
Heliport Yönetmeliği 15) Karayolları
Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik 16)
Endüstri Bölgeleri Yönetmeliği 17)
TSE 825 18) Elektrik İç Tesisat
Yönetmeliği 19) Elektrik Kuvvetli
Akım Tesisleri Yönetmeliği 20)
Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliği 21)Yığma
yapıların projelendirme esaslarına dair yönetmelik 22)Çelik
yapıların projelendirme esaslarına dair yönetmelik 23)Ahşap
yapıların projelendirme esaslarına dair yönetmelik 24)Yüksek
ve özel yapıların projelendirmesine ait yönetmelik c)
Şartnameler 1) Mimarlık
ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi 2)
Yapım İşleri Genel Teknik Şartname 3)
Yapılar İçin Sondaj ve Temel Sondajlama Şartnamesi 4)
Taşıma Genel Teknik Şartnamesi 5)
Kazı İşleri Genel Teknik Şartnamesi 6)
Tüneller Genel Teknik Şartnamesi 7)Balast
İşleri Genel Teknik Şartnamesi 8)
Çimento Genel Teknik Şartnamesi 9)
Kireç Genel Teknik Şartnamesi 10)
Su Genel Teknik Şartnamesi 11)
Alçı Genel Teknik Şartnamesi 12)
Agrega, Taş, Harç ve Kargir Genel Teknik Şartnamesi 13)
Beton Genel Teknik Şartnamesi 14)
Trokret Sistemi İle Beton Tatbiki Genel Teknik Şartnamesi 15)
Hafif Beton Genel Teknik Şartnamesi 16)
Tuğla, Kiremit, Briket, Beton Blok, Beton Büz, Perlitli bölme blok’ u, perlitli
pano, Büz Genel Teknik Şartnamesi 17)
Sıva Genel Teknik Şartnamesi 18)
Sentetik Reçine esaslı Dış ve İç Kaplamalar ile Yalıtım Malzemeleri Genel Teknik
Şartnamesi 19) Ahşap İşleri
Genel Teknik Şartnamesi 20)
Çatı Örtüleri Genel Teknik Şartnamesi 21)
Kaplama Malzemesi Genel Teknik Şartnamesi 22)
Yıkma ve Sökme Genel Teknik Şartnamesi 23)
Cam ve Takılması Genel Teknik Şartnamesi 24)
Demir İşleri Genel Teknik Şartnamesi 25)
Tenekecilik İşleri Genel Şartnamesi 26)
Boya, Badana, Cila İşleri Genel Teknik Şartnamesi 27)
Ön yapımlı, Ön gerilmeli Beton Elemanlar Genel Teknik şartnamesi 28)
Alüminyum ve Alüminyum İmalat İşleri Genel Teknik Şartnamesi 29)
Sert Plastik (PVC) Profil ve Doğrama Genel Teknik Şartnamesi 30)
Makine Teknik Şartnamesi 31)
Elektrik Genel Teknik Şartnamesi 32)Yıkım,
büyük onarım ve güçlendirme ile ilgili teknik şartname 33)Jeolojik,
jeofizik ve jeoteknik raporlarla ilgili şartname 34)Yapım
işleri genel şartnamesi ile genel teknik şartname d)
Esaslar 1) Mimarî Proje
Düzenleme Esasları 2) İnşaat
Mühendisliği Proje Düzenleme Esasları 3)
Makine Tesisat Projeleri Hesaplama ve Düzenleme Esasları 4)
Elektrik Tesisatı Projelerinin Hesaplama ve Düzenlenmesinde Uyulacak Genel Esaslar 5)
Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar 6)
Teknik danışmanlık hizmeti verecek müellif ve kuruluşların kuruluş, görev, yetki,
sorumlulukları ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esaslar 7)
Bu Kanun kapsamında düzenlenmesi zorunlu eğitim, sertifika ve seminer programlarına,
belge verilmesine, takibine ve kullanılmasına ilişkin usûl ve esaslar e)
Tebliğler 1) Mimarlık ve
Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri
Hakkında Tebliğ 2) Proje ve
Kontrollük İşlerinde Uygulanacak Fiyat Artış Oranları Hakkında Tebliğ 3)
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı veya yürürlükteki diğer Birim Fiyat Tarifleri 4)Yapı
ruhsatları ve yapı kullanma izin belgeleri formatı f)
Standartlar İlgili ulusal
ve uluslararası standartlar. Engellilere
yönelik olarak yapılan düzenlemeler, mevzuat ve standartlar. Konutlarda
ve kamu yapılarında olması gerekli piyes standartları Kanunun
yürürlüğe girmesini takiben yapı ile ilgili ve yürürlükte olan her türlü kanun
yeni düzenleme ve her türlü Şartname, Yönetmelik, Esaslar, Tebliğ ve Standartlar
bu Kanun’un eki sayılır. Bu
Kanun, Kanunun yürürlüğe girmesini takiben yapılacak yapılar için geçerlidir.
Yasa İle İlgili Görüş ve Önerilerinizi
meslekidenetim@mimarist.org
Adresinden Ulaştırabilirsiniz
| 
