|
Güney Ege Termal Projesi İzmir İnciraltı Turizm Merkezi Tevsii, Balçova Kaplıcaları Kesimi 1/25.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Hakkında Rapor
İZMİR İNCİRALTI TURİZM MERKEZİ TEVSİİ, BALÇOVA KAPLICALARI KESİMİ 1/25.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI, KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NCE ONAYLANMIŞ, 01.04.2009 TARİHİNDE İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNCE ASKIYA ÇIKARILMIŞTIR. ÇEVRE DÜZENİ PLANI VE PLAN RAPORU İPTAL EDİLEREK, PLANLAMA ALANININ ÖZELLİKLERİNE, İZMİR KENTİNİN, BÖLGENİN VE SEKTÖRÜN GERÇEK GEREKSİNİMLERİNE UYGUN, DOĞAL ÇEVRE VE JEOTERMAL KAYNAKLARININ KORUNMASINI ESAS ALAN BİR YAKLAŞIMLA VE PLANLAMANIN KATILIM İLKESİNİ GÖZETEREK YENİDEN HAZIRLANMASINDA YARAR BULUNMAKTADIR
Planlamanın Bütünlüğü İlkesi Açısından
3194 Sayılı İmar Kanunu eki olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik’te Çevre Düzeni Planı; ‘’Konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi sektörler ile kentsel-kırsal yapı ve gelişme ile doğal ve kültürel değerler arasında koruma-kullanma dengesini sağlayan ve arazi kullanım kararlarını belirleyen yönetsel, mekânsal ve işlevsel bütünlük gösteren sınırlar içinde, varsa bölge planı kararlarına uygun olarak yapılan idareler arasında koordinasyon esaslarını belirleyen 1/25.000, 1/50.000, 1/100.000, 1/200.000 ölçekte hazırlanan, plan notları ve raporuyla bir bütün olan plandır’’ Şeklinde tanımlanmıştır.
Askıya çıkarılmış olan İzmir İnciraltı Turizm Merkezi Tevsii, Balçova Kaplıcaları Kesimi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Plani ise, yönetsel, mekânsal ve işlevsel bütünlük gösteren sınırları kapsamayan, planlamanın bütünlüğü ilkesine aykırı olarak, Turizm merkezi tevsii sınırlarının bir kısmını kapsayan şekilde, parçacı olarak hazırlanmış ve onaylanmıştır. Aynı tarihler içinde aynı kurum tarafından hazırlanmış olan İzmir Turizm Merkezi İnciraltı kesimi Çevre Düzeni planından kopuk, o planla ve kentle ilişkilenmeyen ve bütünlük sağlamayan bir plandır. Bu nedenle planlama ilkelerine aykırıdır.
Planlama Alanının Tanımı, Doğal Yapısı ve Koruma Kullanma Dengesinin Gözetilmesi Açısından
Planlama alanı, tarihi kaynaklarda Agamemnon Kaplıcaları olarak tanımlanan, Homeros ve Strabon’un eserlerinde adı geçen bir bölgedir. Bu niteliği ile dahi duyarlılıkla ele alınması gereken bir alandır. Hazırlanan plan raporunda bu konuya hiç değinilmemesi Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca hazırlanan ve turizm amacı taşıyan bir planın raporu için büyük eksikliktir.
Diğer yandan, Balçova termal su kaynaklarını ayrıcalıklı kılan bir başka özelliği, alanın çevresindeki topoğrafya ve doğal peyzajın oluşturduğu ve İzmir kenti için çok önemli olan görsel niteliğidir.
Balçova yerleşiminin güney kesiminde Sakarya Caddesi, Teleferik yamaçlarında doğal peyzajla (Orman, ağaçlık, zeytinlik alanlar vb.) Balçova planlı alanları arasında yapay bir eşik oluşturmaktadır. Baraj yolu da bu eşiğin devamı niteliğindedir. Bu eşiğin dışında ve ormanlık – ağaçlık alan içinde yalnızca bir kooperatifin (1981’lerin olağanüstü koşullarından yararlanan) yapılaşması mevcut olup, alanın doğal özelliklerine ve bölgenin peyzajına olumsuz etkileri olan bu yapılaşma, bütün kentlilerce geçmişte alınmış çok yanlış bir karar olarak görülmektedir.
Bu yapıların zaman içinde yıkılarak bölgenin ağaçlandırılması hedeflenmeliyken, askıya çıkartılan plan ile, bu kooperatifin çevresinde, Sakarya Caddesi ve Baraj Yolu boyunca, tanımlanan eşik aşılarak çok büyük bir alan yapılaşmaya açılmaktadır. Teleferik yamaçları ve Baraj Yolu çevresi ile Narlıdere kesiminde de Prenses Otel sırtları yapılaşacaktır. Bu plan kararlarıyla bölgede gerçek anlamda bir doğa ve çevre katliamına yol açılacaktır.
Ayrıca plan notlarında, bu alanlarda turizm yapıları gerçekleşinceye kadar, tarım alanları yapılaşma koşullarında gelişme önerilmektedir. Bu plan notuyla, teleferik yamaçları, Baraj Yolu çevresi ve Prenses Oteli sırtlarının, konut olarak yapılaşmasına olanak sağlanmaktadır. İzmir kentinin, Balçova ilçesinin ve jeotermal kaplıca alanının, planın öngördüğü alanlarda konut ve yapılaşma gelişmesine ihtiyacı yoktur.
Balçova jeotermal su kaynaklarının, çevre ve doğal nitelikleri bir yana bırakılarak, doğal ve nitelikli peyzaj gözetilmeyerek yalnızca turizm amacıyla geliştirilmesinin amaçlanması, turizmin kendi kaynaklarını tüketmesi sonucunu yaratacaktır. Bir başka ifadeyle bu planla önerilen turizm ve diğer yapılaşma kararları doğal kaynakların ve çevrenin korunması dengesini gözetmemektedir. Plan bu özelliğiyle de planlama ilkelerine aykırıdır.
Jeotermal Su Kaynakları Açısından
Balçova jeotermal kaynaklarının bulunduğu bölgede, farklı zamanlarda MTA tarafından etüdler yapılarak, kapasite, jeotermal özellikler ve sahanın korunmasına yönelik rapor ve görüşler oluşturulmuştur. Bu raporların bulgularına göre 100 (derece) kaynak koruma alanları sınırları içinde hiçbir yapılaşmaya ve tesise izin verilmemesi gereği belirtilmektedir.
Ancak askıya çıkartılmış olan ÇDP ve raporunda bu konuda bir değerlendirme ve zonlar izlenememekte, raporda alt ölçek planlarda etüdlere uyulacağı belirtilmektedir. Üst ölçek bir plan olan bu Çevre Düzeni Planı’nın öncelikle kaynakların korunmasına yönelik esasları tanımlaması gerekirken, bu en önemli husus alt ölçekli planlara bırakılarak çevre düzeni planının işlevi ortadan kalkmaktadır. Plan bu şekliyle de planlama ilkelerine uygun değildir.
Yürürlükte Bulunan Alt Ölçekli Planlar Açısından
Askıya çıkarılan Çevre Düzeni Planı’yla yapılaşma kararı getirilen alanın büyük bölümünü kapsayacak şekilde, yürürlükte bulunan 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı’nda “İzmir Valiliği Özel İdaresi Balçova Kaplıcaları Tesisi” kullanım kararı bulunmaktadır.
Jeotermal kaynak koruma kuşaklarına uyularak, KAKS: 0,40 değerinde ve alan bütününde uygulama yapılacağı öngörülmektedir. Balçova kaplıcaları bölgesinin nitelikleri korunarak geliştirilmesi için yürürlükte bulunan uygulama imar planı ve plan notları, doğal peyzaja ve kaynaklara saygılı bir turizm gelişmesini amaçlamaktadır.
Hazırlanmış olan Çevre Düzeni Planı ile, yürürlükte bulunan alt ölçek planın duyarlılığından farklı olarak, özel proje alanı kararı tanımı yapılan bölgede, parsel bazında, bölgenin özelliklerini, kaynak koruma dengesini gözetmeyen ve bütünsellikten uzak bir yapılaşmanın önü açılmaktadır. Balçova jeotermal kaynaklarının, potansiyelinin, doğal çevresinin bütün ekolojik özelliklerinin bozulması süreci başlayacak, bir anlamda zengin turizm-sağlık potansiyeli bu planla yok edilecektir. Tanımlanan gerekçelerle askıda bulunan Çevre Düzeni Planı, planlama ilkelerine ve kamu yararına uygun değildir.
Sonuç
Güney Ege Termal Turizm Projesi, İzmir İnciraltı Turizm Merkezi Tevsii, Balçova Kaplıcaları Kesimi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Plan Raporu sınırlı zamanda ve sınırlı belgeler üzerinde yapılan değerlendirme sonunda yukarıda özetle tanımlamış olduğumuz gerekçeler, açıklamalar ve tespitler kapsamında, getirmiş olduğu arazi kullanım kararları ve yapılaşma koşullarının, jeotermal kaynaklara, bölgenin doğal peyzajına ve çevresine olumsuz etkileri nedeni ile planlama ilkelerine ve kamu yararına uygun görülmemektedir.
Onaylanmış ve askıya çıkarılmış olan, Güney Ege Termal Turizm Projesi, İzmir İnciraltı Turizm Merkezi Tevsii Balçova Kaplıcaları Kesimi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Plan Raporu iptal edilerek, planlama alanının özelliklerine, İzmir kentinin, bölgenin ve sektörün gerçek gereksinimlerine uygun, doğal çevre ve jeotermal kaynaklarının korunmasını esas alan bir yaklaşımla ve planlamanın katılım ilkesini gözeterek yeniden hazırlanmasında yarar bulunmaktadır.
Mimarlar Odası İzmir Şubesi
|
